Günümüz aile hayatı maalesef bazen görmezden geldiğimiz; adam sende dediğimiz, hem ne var bunda ben işimi yapıyorum çocukta vaktini geçiriyor diye düşündüğümüz 3T sendromu ile yüz yüzedir. 3T sendromu hız kesmeden dahası sinsice ilerlemeye devam ediyor. En basit örneklerinden bir tanesi ise yine günümüzde Hindistan’da her 10 çocuktan 9’nun kendi cep telefonuna sahip olmasıdır. Üzülerek deneyimlediğimiz başka bir gerçekte bu durumun ülkemiz çocukları için artık ilköğretim seviyesine ulaşmasıdır.
Elbette ki teknoloji çocuklarımızın kişisel, sosyal ve psiko-motor becerileri için paha biçilmez kolaylıklar ve kazanımlar sağlasa da yine de ebeveyn olarak dikkat etmemiz gereken hususları sizler ve en kıymetlilerimiz için aşağıda özetlemeye çalıştım.
YAŞLARA GÖRE TAVSİYE EDİLEN EKRAN SÜRELERİ:
| 18 Ay ve daha küçükler | Ekran (lar) dan uzak tutunuz. |
| 18-24 Ay arası | Anne-baba kontrolünde kaliteli programlara bir miktar maruz kalabilirler ve ebeveynlerinin yardımlarıyla ne gördüklerini anlatmaları ve tasvir etmeleri beklenebilir. |
| 2-5 YAŞ | 1 saat süre sınırlı kaliteli programları yine ebeveyn kontrolünde izleyebilirler ve öğrendiklerini çevreleriyle ilişkilendirmeleri beklenebilir. |
| 6-12 YAŞ | Fiziksel aktivitelerini, uyku düzenini ve diğer sağlık sorunları oluşturmayacak şekilde net olarak sınırlanmış zamanlar. |
| 12 YAŞ ve ÜSTÜ | Ekranda kalma süresini ve kullanacağı yeri birlikte belirleyiniz. |
Ekranlar bir çocuğun uykusunu nasıl etkileyebilir?
İnsanlar olarak, uyku hormonu olan melatonin üretimimiz güneş battığında devreye girer. Ancak ekranlardan gelen mavi ışık, uykuyu geciktirerek melatonini engeller. Dahası televizyon seyretmek veya oyun oynamak da beynimizi ve bedenimizi daha uyanık, aktif ve uykuya daha az hazır tutar. (Tabletler ve akıllı telefonlar melatonin salınımını TV’lerden daha fazla engeller çünkü bu cihazlarda ve ekranlarında mavi ışık yüze daha yakındır.)
Sonuçlanmış bilimsel bir araştırmaya göre, akşamları ekranlara maruz kalan 6 ila 12 aylık bebekler, akşam ekranına maruz kalmayanlara göre önemli ölçüde daha kısa gece uykusu göstermişlerdir. Bu nedenle, küçük yaştaki çocuklar ve gençler için, gece geç saatlerde aşırı ekran kullanımı uykularını olumsuz etkiler ki kullanılan ekranların yatak odasının dışında tutulması tavsiye edilir. Diğer taraftan, sosyal medyada çok fazla zaman harcamak ve uykusuzluk okuldaki davranışları ve bilişsel performansı etkilediği gibi öğrenme güçlüğüne de yol açabilir. Ayrıca aşırı ekran süresinin ve uykusuzluğun obezite ile bağlantılı olduğu ve bunun da öz saygıyı etkileyerek sosyal izolasyona sebebiyet verebileceği yine sonuçlandırılan bilimsel çalışmaların bulgularındandır.
Ekran sınırlamaları için bazı ipuçları:
1-MÜMKÜNSE BERABER İZLEYİN
Çocuklar ekran başında vakit geçireceklerse, yapabileceğiniz en iyi şey, gördüklerini anlamalarına yardımcı olmak için onlarla birlikte programı veya oyunu izlemektir. Fark ettiğiniz şeyler hakkında yorum yapın, neler olduğu hakkında sorular sorun, şovdaki biri şarkı söylüyorsa çocuğunuzla birlikte şarkı söyleyin. Onlarla etkileşime geçin ve şov bittikten sonra kavramları tekrarlayın, böylece bu bilgileri muhafaza etmeleri daha olasıdır.
2- MEDYAYI (İÇERİĞİ) AKILLICA SEÇİN
Çocuklarınız için en iyi seçimleri yapmanızda size rehberlik edecek yaşa uygun uygulamalar, oyunlar ve programlarla ilgili incelemeler önceden araştırmalar yaparak faydalı içerikler belirleyin.
3- YATMA, YEMEK ve AİLE ZAMANLARINI EKRANSIZ TUTUN
Uzun yolculuklar dışında arabada ekran(lar) kullanmayın ve bir sokağa çıkma yasağı koymayı veya ailenizin tüm ekranları kapatacağı kararlaştırılmış bir zaman ayarlamayı düşünün. Çevrimiçi ve çevrimdışı zamanı dengelemek son derece önemlidir.
4- KENDİ TELEFON KULLANIMIZI SINIRLANDIRIN
Çocuklar ebeveynlerinden gördüklerini yapacaklardır. Onlar için, ebeveynleri hayatlarındaki en önemli kişidir ve bu nedenle gördükleri davranışları model alacaklardır. Her gün, gün boyunca bir ekranın arkasında olduğunuzu görürlerse, bunun kabul edilebilir olduğunu düşünecekler ve aynısını yapmak isteyeceklerdir.
5- ÜÇ BÜYÜĞÜ HEP VURGULAYIN: UYKU-SAĞLIKLI BESLENME-EGSERSİZ
Üçü de hem çocuklar hem de yetişkinler için ideal beyin büyümesi ve gelişimi ile sağlık ve zindelik için gereklidir. Aşırı ekran sürelerine maruz kalma bu önemliyi üçlüyü olumsuz etkileyebilir. Ekranların önünde çok zaman geçiren çocukların daha fazla fast-food, daha az meyve ve sebze yedikleri ve daha az uyku ve egzersiz yaptıkları görülmüştür. Bu nedenle, sağlıklı yaşam tarzı seçimlerini günlük rutinin bir parçası olarak dahil etmek ve ekran süresini sınırlandırmak çok önemlidir.
Kaynakça:
https://healthmatters.nyp.org/what-does-too-much-screen-time-do-to-childrens-brains/ adresinden sizler için özetlenmiştir. Makalenin İngilizce orijinal yazarı Dr. Jennifer F. Cross (Pediatrik Davrnış ve Gelişim Uzmanı) olup; NewYork-Presbyterian Komansky hastanesinde pediatrist, Weill Cornell Medicine kuruluşunun klinik pediatri bölümünde de Dr. Öğretim Üyesi olarak çalışmaktadır.
Çocuklarımızın (geleceğimizin) daha huzurlu ve bilinçli günlere ulaşması dileğiyle…
