Vicdan, kişinin kendi niyeti veya davranışları hakkında kendi ahlaki değerlerini temel alarak
yaptıklarını veya yapacaklarını ölçüp biçtiği bir kişilik özelliğidir.
Vicdan kelimesi köken olarak “bulmak, sevmek, üzülmek” anlamlarını taşıyan -vecd- kelimesine dayanmaktadır.
Sözlük anlamı ise; “kişiyi kendi davranışlarıyla ilgili olarak bir yargıda bulunmaya yönelten, kişinin kendi ahlak
değerleri üzerinde dolaysız ve kendiliğinden yargılama yapmasını sağlayan, kişiye doğruyu ve
iyiyi yapma halini yükleyen içsel güç” şeklindedir.
Peki bu güç her insanda aynı şekilde mi işler?
Aynı şekilde işlemediğine ,her gün defalarca şahit oluyoruz maalesef. Vicdan kavramı
insanoğlunun içselliğinde git gide işlevselliğini yitirmekte; dolayısıyla vicdansız dediğimiz insan
sayıları gün be gün türemektedir.
Vicdan bir nevi insana koruyucu kalkan görevi de görür. Vicdanın sesi de işte tam bu zamanda
devreye giriyor. Vicdanın sesi aslında içsel otoritemizin ifadesidir. Montaigne’e göre “Vicdan
kendimizi keşfetmemize, kendimizi kınamamıza ya da suçlamamıza neden olur.” Her insanın
vicdanı kendi yargıcıdır aslında…
İçinde bulunduğumuz dönem, bir çok değer yargımızın yozlaştığı ve anlamını yitirdiği bir dönem.
En çok da medyanın yozlaştırıcı etkisi ile merhametin sesinin duyulmayacak kadar kısılması
sonucu hemen her birey gözleri kapalı, kulakları yarı işitir vaziyette dünya ile haşır neşir olmaya
devam etmekte. Bir 3 maymun gösterisi her birimizde. Vicdan gösterileri klavye başında
sergilenmekte.
Üzüntülerini ve öfkesini, şairleri bile gölgede bırakan edebi metinler paylaşarak
göstermekte ya da gerçekliğini bile sorgulamadığı kanlı bir fotoğraf altına nefret kusan
kelimeleri ile hayatta olduğunu göstermektedir.
Bakın ben vicdanlı bir insanım samimiyetsizliği…
Bu da yaşamı sadece dünyadan ibaret görmelerinden kaynaklanıyor. Durum böyle olunca insani
hallerin başında eksilen vicdanla birlikte insanlığın da bir bir eksildiğine şahit oluyoruz..
Vicdan; Yaradan’ın ruha koyduğu insaf ve merhamet hislerinin yöneticisidir. Kişiyi doğru olana,
insani olana yönlendirir. Haksızlık karşısında içten gelen sızı ve hak olanı bulma yolundaki ilk
adımdır. Günümüzde yitip gitmeye yüzünü dönmüş olan bu özelliğin tamamen yok olmaması ve
canlı kalabilmesi için gerekli olan şey “iman”dır belki de.
Bu açıdan bakıldığında vicdan, ruhun
manevi bir kuvettidir. İnsanı iyiyi kötüden hayrı da şerden ayırt etmeye vakıf kılar….
Vicdan bir insana yakışan en güzel ünvan bence. Mesleğinden, mevkiinden, fiziki özelliklerinden
daha çok. Vicdanlı insan… Ahir zamanda artık az rastladığımız insan türü…
O yüzden vicdanlı insanları sevin, onların kıymetini bilin. Vicdanlı insan üzmez, çünkü vicdanın sesi buna izin
vermez. Vicdanlı insan, karıncayı bile incitmekten haya eder.
Günümüze döndüğümüzde; vicdanı olmayan insanların yaptıklarına baktığımızda, dehşete kapılıyoruz..
Dünyanın en korkunç yaratıkları, acıma, merhamet ve empati duyguları olmadıkları için her türlü kötülüğü kolayca
yapabiliyorlar.
Çeşitli sebeplerle kalbi ölmüş birisinin taştan bir farkı var mıdır diye sormalıyız
kendimize. Kur’an-ı Kerim’de “kalpleri mühürlemek” kavramı tam olarak budur. Bu kavrama
göre artık kişinin kalbinde doğru ve yanlışı ayırt edecek yetenek kalmamıştır. Artık günahlar ve
inkar gerçeği örtmek bağlamında vicdanın sesini susturmaktadır.
Bu halde, vicdanı bozulan bir kişi insaniyetini de kaybetmiştir.
İman eksikliği, empati yoksunluğu, isyan ve nefsin arzuları gibi sebeplerle vicdan aşınmaya
uğramaktadır. Bozulmaya neden olan etkenler bir süre sonra kişiyi kontrolü altına alır ve kişinin
iç dünyasına hükmetmeye başlar. Bu durum etkenlerin içselleştirilmesiyle ve vicdanın
bastırılmasıyla son bulur.
Artık insan özünde barındırdığı “vicdan” yetisini kaybetmiş ve egosu
doğrultusunda hareket eden, kendi özgürlüğü dışında bir şey düşünemeyen kalpsiz bir makineye
dönüşmüştür.
Bu da özgürlük kavramına tamamen ters düşen bir durumu doğurmaktadır.
Çünkü başkalarıyla bir arada yaşayabilmek için isteklerimize ve arzularımıza göre yaşamaktan
yer yer vazgeçmeliyiz..
Ben özgürüm cümlesi adı altında, her yaptığını mübahlaştıramazsın. Hayır , sen kendi zevk-u
sefan için, başkasının hakkını gasp edemezsin. Kalbini kıramazsın, duygularını incitemezsin,
umutlarını yoramazsın..
Eğer ki bunlardan bir tanesini bile yaptıysan; ben vicdanlıyım diyemezsin. Allah kalbine merhamet versin.
Günümüz dünyası güçlünün ayakta durabileceğini söyler bizlere. Oysa güç; savaşlarla,
kavgalarla, gayri ahlaki yollarla kazanılanlar değil vicdan muhasebesinde paha biçilemez
cevherlere sahip olmakla elde edilebilir.
Burada en büyük görev ailelere düşer. İslam fıtratı ile
doğan ve vicdanlı olma adayı bireyleri bu temeller üzerinde yetiştirmektir aslolan. Şimdilerdeki
gibi rekabet edip başkalarını ezerek yukarı tırmanmayı öğretmek değil. Vicdanlı olma adayı
olarak dünyaya gelip gerçekten vicdan sahibi olarak hayatı sürdürmek olmalı amaç. Çünkü
vicdan; insanı oluşturan düşünce, duygu ve davranışların tümünü kapsayan insani bir vasıftır.
“İnsan” olmaktır, olabilmektir..
Bu sebepledir ki birazcık vicdan be kardeşim. İnsan olabilmek için birazcık vicdan, kalbi
mühürlenenlerden olmamak için birazcık vicdan. Aklını değil vicdanının sesine kulak ver. Çünkü
aklının sesi çıkarlarını, vicdanın sesi ise insanlığını korur. Ve bu dünyanın senin insanlığına
her şeyden daha çok ihtiyacı var…
Sağlıkla kalın. “Hoş”ça kalın.
